1 .Doel en inhoud van de leerplichtwet 6 Vrijstelling van geregeld schoolbezoek
2 Aanvang leerplicht7 De taak van een leerplichtambtenaar
3 Einde leerplicht 8 Verplichtingen
4 Kwalificatieplicht 9 Wilt u meer informatie?
5 Vervangende leerplicht?  

1. Doel en inhoud van de leerplichtwet

Leerplicht hangt heel nauw samen met leerrecht, ofwel het recht op onderwijs. Overal ter wereld wordt dit recht als een groot goed beschouwd. Veel landen hechten er zelfs zoveel waarde aan, dat ze de jeugd via een wet verplichten om naar school te gaan. Nederland is een van die landen.

In ons land staan de rechten en plichten van ouders*, leerlingen en schooldirecteuren precies beschreven in de Leerplichtwet. Deze wet is, kortweg gezegd, een rechtsmiddel waarmee gewaarborgd wordt dat alle jeugdigen in Nederland aan het onderwijs kunnen en zullen deelnemen. Het doel van de Leerplichtwet is dat jeugdigen zo goed mogelijk worden toegerust met kennis en vaardigheden, die zij nodig hebben om een zelfstandige plek in de samenleving te verwerven. Een afgeronde schoolopleiding is daarvoor een eerste vereiste.

De volgende zaken staan in de Leerplichtwet omschreven:

* Hier wordt met "ouders" ook gedoeld op voogden en/of feitelijke verzorgers.

[ omhoog ]

2. Aanvang leerplicht

Bijna alle kinderen beleven hun eerste schooldag op vierjarige leeftijd. Hun moeder of vader laat ze bij de juf of meester van groep één achter. Dit is een spannende en belangrijke dag voor de ouders en het kind. De kleuter is op die leeftijd nog niet leerplichtig, maar het is goed voor zijn ontwikkeling om samen met leeftijdgenootjes al naar school te gaan.

De echte leerplicht begint op de eerste dag van de maand, die volgt op de maand dat een kind vijf jaar is geworden. Een kind dat bijvoorbeeld op 10 oktober zijn vijfde verjaardag heeft gevierd, wordt op de eerste schooldag van de maand november leerplichtig.

Soms is een volledige schoolweek te lang voor jonge leerlingen. Daarom biedt de Leerplichtwet een mogelijkheid tot vrijstelling. Ouders van een vijfjarige leerling mogen, in goed overleg met de schooldirecteur, hun kind maximaal vijf uur per week thuishouden. Mocht dit niet genoeg blijken te zijn, dan mag een directeur daar nog vijf extra uren vrijstelling per week bovenop doen. De mogelijkheid voor vrijstelling is uitsluitend bedoeld om overbelasting van de leerling te voorkomen.

Zodra een kind zes jaar is, geldt de overgangsmogelijkheid niet meer. Zesjarige leerlingen moeten allemaal het volledige onderwijsprogramma volgen.

[ omhoog ]

3. Einde leerplicht

Niet alleen de aanvang van de leerplichtige leeftijd is duidelijk omschreven in de Leerplichtwet. Deze wet beschrijft ook het einde van de leerplicht. Wanneer dat moment aanbreekt, hangt af van de leerwens van uw kind. Iedere leerling heeft te maken met de zogenoemde volledige leerplicht. Sommige jongeren vinden onderwijs maar niets en willen graag zo snel mogelijk gaan werken. Voor deze jongeren is het van belang om de kwalificatieplicht goed te begrijpen.
Volledige leerplicht is de plicht om op een erkende school ingeschreven te staan en deze school elke schooldag te bezoeken. De volledige leerplicht eindigt op een van de volgende twee momenten:

Na de beëindiging van de volledige leerplicht gaat de kwalificatieplicht gelden.

[ omhoog ]

4. Kwalificatieplicht


Per 1 augustus 2007 geldt de kwalificatieplicht. Alle leerlingen blijven volledig leerplichtig tot het einde van het schooljaar waarin ze zestien jaar worden. Na de beëindiging van de volledige leerplicht gaat de kwalificatieplicht gelden voor die jongeren die:

De bedoeling is dat ze minstens een havo-, vwo- of mbo2-diploma halen. Deze uitbreiding van de huidige leerplicht is een middel om schooluitval van jongeren te voorkomen en hen een degelijke positie te geven op de arbeidsmarkt.
Voor sommige jongeren van 16 en 17 jaar die liever met hun handen dan met hun hoofd werken, lijkt dat een zware opgave. Maar de kwalificatieplicht hoeft niet te betekenen dat ze vijf dagen per week in de schoolbanken zitten. Het is ook mogelijk om met combinaties van leren en werken aan de kwalificatieplicht te voldoen, zoals de beroepsbegeleidende leerweg in het mbo.

Uitzonderingen
Voor jongeren in het praktijkonderwijs, zeer moeilijk lerende kinderen en meervoudig gehandicapte kinderen is een startkwalificatie niet altijd haalbaar. Daarom worden zij vrijgesteld van de kwalificatieplicht. Zij kunnen een programma  volgen dat past bij hun niveau.
Bovendien mag de leerplichtambtenaar in individuele gevallen vrijstelling geven aan jongeren die om lichamelijke of psychische redenen (artikel 5 Leerplichtwet) geen startkwalificatie zouden kunnen behalen.
Net als bij de volledige leerplicht is de vervangende leerplicht van toepassing op de kwalificatieplicht.

Overgangsregeling
Er is ook een overgangsregeling. Die geldt voor de 17-jarigen die in het schooljaar (2006-2007) onder de partiële leerplicht vallen. Deze jongeren zouden onder de oude Leerplichtwet per 1 augustus 2007 niet meer leerplichtig zijn. Op het moment dat de kwalificatieplicht ingaat is het voor veel van deze jongeren te laat om zich alsnog in te schrijven op school. Om voor hen,  voor scholen en voor gemeenten problemen te voorkomen, hoeven zij niet te voldoen aan de kwalificatieplicht.

Meer informatie

[ omhoog ]

5. Vervangende leerplicht?

In sommige gevallen is er voor jongeren vanaf veertien jaar een alternatief leertraject mogelijk. De leerplichtambtenaar moet dan eerst in samenspraak met de directeur van de school of onderwijsinstelling tot de conclusie zijn gekomen dat de leerling daadwerkelijk niet in staat is om volledig dagonderwijs te volgen. Nadat deze conclusie is getrokken, kan een leerling onder de vervangende leerplicht vallen.

[ omhoog ]

6. Vrijstelling van geregeld schoolbezoek

In de Leerplichtwet staat omschreven, wanneer een jeugdige de school niet hoeft te bezoeken. Dit is het geval bij ziekte, schoolsluiting en de vervulling van plichten die voortvloeien uit godsdienst of levensovertuiging. Verder kent de Leerplichtwet vrijstelling wegens andere gewichtige omstandigheden en zijn de regels voor extra vakantieverlof duidelijk geregeld.

[ omhoog ]

7. De taak van een leerplichtambtenaar

Het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet is opgedragen aan burgemeester en wethouders van gemeenten. Zij wijzen voor de uitvoering van dit toezicht een of meerdere leerplichtambtenaren aan. Leerplichtambtenaren zijn er echter niet alleen om overtreders van de Leerplichtwet vermanend op de vingers te tikken, ze vervullen ook een maatschappelijke zorgtaak. Zij hebben daarvoor een goed inlevingsvermogen, waarmee ze zich verplaatsen in de problemen van de schoolgaande jeugd. Soms zijn leerplichtambtenaren genoodzaakt de officier van justitie in te schakelen. Het grootste gedeelte van de tijd zijn leerplichtambtenaren actief bezig een oplossing te vinden voor problemen die de schoolloopbaan van een leerling in gevaar kunnen brengen.

Hoe weet een leerplichtambtenaar dat een leerling met een probleem zit? Spijbelgedrag is vaak een duidelijk signaal dat er iets aan de hand is met een jeugdige. De school meldt dit soort ongeoorloofd schoolverzuim gewoonlijk aan de leerplichtambtenaar, waarna hij gaat uitzoeken of er een ernstige reden achter het verzuim schuilt. Het komt ook vaak voor dat ouders of leerlingen zelf een afspraak met de leerplichtambtenaar maken om een oplossing voor een bepaald probleem te zoeken. De leerplichtambtenaar werkt nauw samen met allerlei organisaties en instanties die zich bekommeren over het welzijn van de jeugd, zodat hij goed weet wat voor soort oplossingen er zijn.

[ omhoog ]

8. Verplichtingen van schooldirecteuren, ouders en leerlingen

Directeuren van scholen en onderwijsinstellingen hebben de volgende verplichtingen:

Ouders hebben de volgende verplichtingen:

Leerlingen, die twaalf jaar of ouder zijn, hebben de volgende verplichtingen:

Als niet aan de bovenstaande verplichtingen is voldaan, dan is er sprake van een strafbaar feit. Dit kan een proces-verbaal tot gevolg hebben.

[ omhoog ]

9. Wilt u meer informatie?

Hopelijk is het belang en de inhoud van de Leerplichtwet u duidelijk geworden. Wilt u meer informatie over bijvoorbeeld de partiële leerplicht, of denkt u dat de leerplichtambtenaar u bij een specifiek probleem kan helpen, schroom dan niet contact op te nemen met de leerplichtambtenaar van uw gemeente.

[ omhoog ]